Travma Sonrası Stres Bozuklukları

Travma Sonrası Stres Bozuklukları

Travma Sonrası Stres Bozukluğu, travmatik bir yaşantının sonucunda karşılaşılabilecek yoğun stres karşısında ortaya çıkabilecek bir kaygı bozukluğudur. Travmatik yaşantı bazen kişinin bire bir maruz kaldığı bir deneyim olabileceği gibi, yakınının yaşadığı ya da çevresinde gelişen, haberdar olduğu bir olay sonucu da olabilir.

Travmatik Yaşantı

Hayatın doğal akışında aksamaya sebep olan, yoğun bir stres etkisinin hissedildiği yaşantılardır. Yaşamsal tehdit içeren, kayıp ve yaralanmaya neden olan, ruhsal ve bedensel bütünlüğü tehdit altında hissettiren, korku, dehşet ve çaresizlik duyguları yaratan, genellikle kontrol edilemeyen ve öngörülemeyen yaşantılardır. Bunlar deprem, sel, kasırga gibi doğal afetlerle olabileceği gibi; tecavüz, istismar, cinsel taciz, kazalar, kronik ve ölümcül hastalıklar da travmatik yaşantılar olarak söylenebilir.
Travmatik yaşantı sonucu yaşamın sürekliliği sekteye uğrar. Travma yaşantısı kişilerin, dünyaya, kendisine ve diğerlerine ilişkin temel inançlarının sarsılmasına yol açar. Travmatik bir olay yaşayan kişilerde sıkça şu düşüncelere rastlanır:

• “Güvende değilim.”
• “Dünya adil bir yer değil.”
• “Hayatım üzerinde artık kontrolüm artık yok.”
• “Kimse beni gerçekten anlayamaz, çok yalnızım.”
• “Her an benzer bir şeyi tekrar yaşayabilirim.”

Her travmatik olay her zaman travmaya sebep olmaz!

Travmatik bir yaşantının sonucunda ortaya çıkan stres tepkileri, anormal bir duruma verilen normal tepkiler olarak tanımlanır. Travmatik olayın hemen ardından görülebilecek beklenen tepkilerdir. Bu tepkiler devam ediyor, etkisini arttırarak kendini gösteriyorsa ve kişinin hayatındaki işlevselliğini bozuyorsa Travma Sonrası Stres Bozukluğu ortaya çıkar.

TSSB Belirtileri Nelerdir?

Üç tip belirti grubu bulunmaktadır:
Yeniden yaşantılama: Travmaya ilişkin anılardan kurtulamama, olayı tekrar yaşıyormuş gibi görüntüler (flashback) veya kabuslar görme, olayı hatırlatan herhangi bir şey olmasa da olayın sürekli akla gelmesi ve tekrar yaşıyormuş gibi rahatsızlık hissedilmesidir.
Kaçınma: Travmayı hatırlatan kişilerden, olaylardan ya da aktivitelerden uzak durmak.
Aşırı uyarılmışlık: Uyku problemleri, konsantrasyonda zorlanma, dikkat problemleri, öfke patlamaları, ufak seslere irkilme.

Travma Sonrası Stres Tepkileri

Fiziksel Tepkiler: Kalp atışlarında ve nefes alıp vermede hızlanma, terleme, sindirim sisteminde hareketlenme, uykuya dalmada güçlükler, iştahta artma ya da azalma, vücudun değişik yerlerinde ağrı ve acı, mide bulantısı, kaslarda gerginlik, yorgunluk, cinsel dürtülerde değişiklikler hissedilir.
Duygusal Tepkiler: Üzüntü, depresif duygu durumu, inkar, korku, suçluluk, panik, hissizleşme gibi duygusal belirtiler yaşanır.
Davranışsal Tepkiler: Ani davranışlar, madde alımı, çabuk tepki verme, başkalarını suçlama, yeme sorunları, her şeyi kontrol altında tutma isteği, kendini geri çekme gibi davranışlar gözlemlenebilir.
Zihinsel Tepkiler: Bellekle ilgili sorunlar, dikkatsizlik, kabuslar, hatırlamada güçlük, uyku bozukluğu görülebilir.
Sosyal Tepkiler: İş hayatında ya da akademik alanda performans kaybı, insanlardan uzaklaşma, kurallara uymada güçlük çekme görülebilir.

Çocuklar Nasıl Tepki Verir?

Çocukların vereceği tepkiler yaş gruplarına göre değişir. Huzursuzluk, huysuzluk, çabuk öfkelenme, saldırgan davranışlar, içe kapanma, alt ıslatma, ebeveynlerden birine yapışma hali, parmak emme gibi davranışlar; okul başarısında düşme, uyku ve yeme düzeninin bozulması gibi belirtiler başlıca görülen tepkilerdir. Bu belirtileri çocuğun ne düzeyde yaşadığı ve ne kadarının bir arada görüldüğü TSSB tanısı koymak için önemlidir.

Ne Zaman TSSB Tanısından Bahsedebiliriz?

Travmatik olayın ardından bir ay içerisinde verilen tepkiler akut stres tepkileridir. Bir ay sonrasında belirtilen stres tepkileri devamlılık gösteriyor ve düzeyinde artış görülüyorsa TSSB tanısından bahsedebiliriz.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi sürecinde, kişinin ihtiyaçları da göz önüne alınarak farklı yöntemler uygulanabilir. Kişiyi süreç ve tedavinin seyri hakkında bilgilendirmek önemlidir. TSSB’da ilaç tedavisi ve psikoterapi birlikte götürülebilir.

Psikoterapötik tedaviler arasında etkili olduğu gösterilen tedavi türü olarak bilişsel-davranışçı terapiler ön plana çıkmaktadır. Bilişsel davranışçı tedavilerde yeniden yapılandırma, kaygı yönetimi eğitimi ve terapisini de içeren bir TSSB tedavi programı uygulanmaktadır.

Bunun yanında EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) yaklaşımı da travma tedavisinde faydalı görünmektedir.

Konuya İlişkin Makaleler

Ağrıların yaşamınızı kabusa çevirmesine İzin Vermeyin!

Ağrıların yaşamınızı kabusa çevirmesine İzin Vermeyin!

Sabah yataktan yorgun mu kalkıyorsunuz? Gün ortasına doğru kolunuzu kaldıracak haliniz kalmıyor mu? Azıcık iş yapmak veya yol yürümekle bile bacaklarınızda ağrılar mı oluyor? Birçok doktora gitmenize rağmen çözüm bulamadınız mı? Bir türlü geçmeyen karın ağrılarınız mı var? Omuz ve sırt bölgenizden kollara ve başa yayılan ağrılarınız mı oluyor? Yataktan baş ağrısı ile mi kalkıyorsunuz? […]

Paylaşın..Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+Pin on PinterestEmail this to someonePrint this page
Devamını Oku
TRAVMATİK OLAYLAR SONRASINDA STRES TEPKİLERİ

TRAVMATİK OLAYLAR SONRASINDA STRES TEPKİLERİ

Travmatik olaylar, ani ve beklenmedik bir şekilde gelişen, hayatın akışında bir kırılma etkisi yaratan; kişilerde dehşet, kaygı, korku ve panik duygusu uyandıran yaşam olayları niteliği taşımaktadır. Bu olaylar, olayı doğrudan ya da dolaylı yoldan yaşayanları, yakınlarını kaybedenleri, yaralananları ve olaya şahit olanları uzun vadede derinden etkileyebilmektedir. Bu süreçte, zamanında ve uygun psikolojik destek alınmadığı durumda […]

Paylaşın..Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+Pin on PinterestEmail this to someonePrint this page
Devamını Oku
Terör ve Savaş Mağduru Olmak: Hangimiz Risk Altında?

Terör ve Savaş Mağduru Olmak: Hangimiz Risk Altında?

Günümüzde milyonlarca kişi, terör saldırılarının ve politik çatışmaların kurbanları durumuna gelmektedir. Bu şiddet eylemleri kişiler üzerinde fiziksel ve psikolojik açıdan birçok olumsuz etki yaratmaktadır. Söz konusu mağdur kişiler küçük yaştaki çocuklar ya da ergenler olduğundaysa fiziksel ve psikolojik sorunlara ek olarak ahlaki gelişimde de kalıcı hasarlar oluşabilmektedir. Savaş ve çatışmaların yaşandığı kaotik ortamlar mağdurlar üzerinde […]

Paylaşın..Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+Pin on PinterestEmail this to someonePrint this page
Devamını Oku